Algemeen

Voorkeur voor veiliger nieuwe Sloterbrug met minder verkeer

De Begeleidingsgroep Sloterbrug, die bestaat uit vrijwilligers van de Vereniging Dorpsraad Badhoevedorp, de Fietsersbond, de werkgroep Sloten en diverse bewonersorganisaties en ondernemers, heeft advies uitgebracht hoe de nieuwe brug er volgens hen het beste uit moet komen te zien.

De bestaande brug verkeert in dermate slechte staat dat vervanging noodzakelijk is.

Variant 1 leidt volgens de Begeleidingsgroep tot de minste verkeerstoename: “Als het écht niet anders kan dan verdient deze variant de voorkeur, maar daarvan zijn wij geen voorstander. Bovendien roept de schets veel vragen op over details zoals de breedte fietspaden en de afstelling van de verkeerslichten.” Bron: Gemeente Haarlemmermeer.

Wat gebeurde met belofte “Veiligheid boven doorstroming”?
Als eigenaar van de brug kondigde de gemeente Haarlemmer in 2023 aan opnieuw een overleg- en ontwerptraject te starten met nieuwe plannen. Toegezegd werd dat de veiligheid van de omgeving, fietsers en voetgangers nu centraal zou staan bij de vervanging van de brug. De verbetering van de doorstroming zou geen prioriteit meer krijgen. Toen de Begeleidingsgroep de verschillende varianten voor een nieuwe brug onder ogen kreeg, was hun teleurstelling groot, omdat alle nieuwe varianten opnieuw tóch leiden tot meer verkeer. De Begeleidingsgroep: “Dan is variant 1 nog het beste, want dan zal er het minst verkeer over de brug rijden. Dat is dus de minst erge, maar we hebben over de getoonde schets nog wel veel vragen. De andere voorgestelde varianten wijzen wij af.” De Begeleidingsgroep zou graag zien dat er meer onderzoek naar andere varianten wordt gedaan. De groep denkt dan aan de komst van een elektronische knip met selectieve toegang op de brug en aan het inrichten van de brug alleen voor fietsers, voetgangers en OV-bussen of als fietsstraat waar auto’s te gast zijn.

Kijk naar omgeving en stel leefbaarheid centraal
Daarnaast is de Begeleidingsgroep van mening dat het projectgebied groter zou moeten worden. Dan pas kan de samenhang tussen de (verwachte) verkeersstromen aan beide kanten van de brug goed in kaart worden gebracht. De Begeleidingsgroep richt zich op de verbetering van de leefbaarheid. Aan beide kanten van de brug zijn drie basisscholen gevestigd. De uitstoot van fijnstof en de verkeersveiligheid, zodat kinderen zelf naar school kunnen fietsen zouden volgens hen prioriteit moeten krijgen.

Lees verder…

Toen en Nu in Sloten-Oud Osdorp

In het landelijke gebied van Sloten-Oud Osdorp is in de loop der jaren veel veranderd, maar er zijn ook plekken die nog sterk lijken op hoe het vroeger was. 

Soms zijn er kleine veranderingen, soms grotere. In deze rubriek van de hand van Erik Swierstra van de Werkgroep Historie worden telkens oude en nieuwe foto’s van een bepaalde situatie naast elkaar geplaatst om zo ‘Toen en Nu’ in Sloten-Oud Osdorp te tonen.

Raasdorperweg

De meest noordwestelijke weg in Oud Osdorp en van de vroegere gemeente Sloten is de Raasdorperweg. Deze verbindt de Osdorperweg met de Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder en loopt dwars door de Osdorper Bovenpolder.

De weg is aangelegd in 1920 na de droogmaking van de verveende polder en vernoemd naar de landtong en de vroegere buurtschap Raesdorp die in deze omgeving lag. In de loop der jaren is er weinig veranderd aan deze weg. Het wegdek en sommige huizen zijn vernieuwd en de Westrandweg (rechts buiten beeld) loopt er nu evenwijdig aan.

Zie ook:
*

Toen deze foto op 1 augustus 1967 werd gemaakt vanaf de Ringvaartdijk naar de doodlopende Raasdorperweg was dit nog ‘het einde van de wereld’.
Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

Ruim een halve eeuw later, op 17 mei 2023, is de weg met asfalt verhard, zijn er nieuwe lantaarnpalen gekomen, maar zijn de kassen links in beeld nog aanwezig, al dan niet nog in gebruik. De weg loopt niet meer dood, want er zijn nu fietspaden naar Halfweg en Zwanenburg, via een nieuwe brug over de Ringvaart. Foto: Erik Swierstra.

Akerpolderstraat in het dorp Sloten

De Akerpolderstraat is een klein straatje dat samen met de Nieuwe Akerweg deel uitmaakt van het stratenvierkant in de dorpskern van Sloten. De straat is vernoemd naar de Akerpolder, ook bekend als Middelveldsche Akerpolder, waarin tegenwoordig de woonwijk de Aker ligt. Deze straat vormde vroeger de meest oostelijke begrenzing van die polder bij het dorp Sloten. Ook de vroegere Akerweg (sinds 1922 Sloterweg) ontleende hieraan zijn naam.

Aan de Akerpolderstraat (tot 1922 Heerenstraat) staan vijf huizen (waarvan drie met een adres aan deze straat) en er is een klein poortje. Het opvallendste gebouw is het Wees- en Armenhuis uit 1906. Van 1933 tot 1977 was dit het ‘gemeentelijk verzorgingshuis voor ouden van dagen’, daarna diende het voor jongerenhuisvesting. Tegenwoordig is dit een huis waar jongeren een kleine woning kunnen kopen. Daardoor heeft dit huis en daarmee de Akerpolderstraat een groot aantal adressen gekregen: 4, 5 en 9 t/m 47. Ertegenover ligt een parkje, de vroegere moestuin van het weeshuis.

Sinds het begin van de 20e eeuw is er weinig veranderd in deze straat. De huizen tonen nog vrijwel hetzelfde aanzien. De grootste verandering is links aan het begin van de straat, waar het oude gebouw uit eind 19e eeuw in de jaren negentig van de 20e eeuw door een nieuwbouwpand is vervangen.

Akerpolderstraat 5 en 9; circa 1938. Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

Akerpolderstraat gezien vanaf de Sloterweg, met links het in de jaren negentig door nieuwbouw vervangen pand; beeld uit de jaren zeventig.
Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

Akerpolderstraat 5 en 9 t/m 47; mei 2023. Foto: Erik Swierstra.

Café Rustoord – Akerweg A283 / De Halve Maen – Sloterweg 1345

Omstreeks 1900 werd aan het einde van de Akerweg, bij de knik in de weg nabij de Sloterbrug, een café gebouwd met de naam ‘Café Rustoord’.

Vanaf 1918 was hier het eindpunt van de paardentram van de Gemeentetram Sloten die via de Sloterweg en Sloterkade naar de Overtoomse Sluis reed. In 1925 werd deze vervangen door buslijn G, die tot 1970 hier ook zijn eindpunt had.

In 1922 veranderde de straatnaam in Sloterweg. In 1939 was er blijkens een uithangbord een ‘dancing’ gevestigd, langs de straat was er een terras. Door de neergelaten zonneschermen is de naam van het toenmalige bedrijf niet te lezen. In de loop der tijd kwamen er diverse uitbouwen waarin ook ruimte was voor het ontvangen van gezelschappen en voor biljarttafels.

In de jaren zestig-zeventig heette het bedrijf ‘Café Biljart Victoria’, in de jaren tachtig stond er op de gevel de naam ‘Café Petit Restaurant Vermaas’. Op de inmiddels verrezen aanbouw aan de linkerkant stond ‘De Halve Maen – Taveerne’ en daarboven ‘Bruiloften, Recepties, Zaken Lunches, Diner’s, Partijen en Koud Buffetten’. Later kreeg ook het oorspronkelijke café de naam ‘Halve Maen’.

In de zomer van 2022 sloot de ‘Halve Maen’ zijn deuren en het was afwachten wat er verder zou gebeuren. In 2023 werd het pand opgeknapt en in 2024 komt er een nieuwe exploitant: ‘WowCrab’.

Café Rustoord aan de Akerweg A283 kort na de bouw omstreeks 1900. Tegenover het gebouw nog een brede sloot, waar later de Sloterweg werd verbreed. Foto: collectie Werkgroep Historie Sloten-Oud Osdorp.

Café Rustoord aan de Akerweg A283 aan het begin van de 20e eeuw nog in de oorspronkelijke uitvoering. Rechts een wegwijzer voor de richtingen Haarlem (13,2 km), Hoofddorp (9,6 km), Leiden (37 km) en Den Haag (50,4 km).
Foto: collectie Werkgroep Historie Sloten-Oud Osdorp.

De naam is inmiddels gewijzigd in ‘Café Biljart Victoria’. Er zijn meer gevelreclames verschenen en er is een terras op de straat. Verder is er in ruim een halve eeuw nog weinig veranderd; 4 juli 1967. Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

Sinds de jaren tachtig tot 2022 heette het café aan de Sloterweg 1345 ‘De Halve Maen’. Er zijn links en rechts diverse aanbouwen verrezen. De vensters zijn gemoderniseerd, maar de topgevel en het karakter van het gebouw is in grote lijnen in ruim 120 jaar weinig veranderd. Wel is het interieur verbouwd.
Foto: Erik Swierstra; 10 augustus 2023.

De paardetram van de Akerweg (sinds 1922 Sloterweg) in Sloten naar de Andreas Schelfhoutstraat (die toen nog Bosboomstraat heette). Links op de achtergrond ‘café Rustoord’; maart 1922. Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

Op de plaats waar vroeger de tram van Sloten naar Amsterdam zijn vertrekpunt had staan tegenwoordig auto’s geparkeerd. café ‘Rustoord’ heette vanaf de jaren zeventig
‘De Halve Maen’; 10 augustus 2023. Foto: Erik Swierstra.

Het vroegere café ‘Rustoord’ aan Sloterweg in de jaren dertig. Achter de grote zonneschermen gaat de naam van het pand schuil, wel is zichtbaar dat er een ‘dancing’ is en dat er Heineken’s Bier wordt verkocht. In de verte is de toren van de Sint-Pancratiuskerk zichtbaar; 13 augustus 1939. Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

Een jaar na de sluiting van café ‘De Halve Maen’ wacht het gebouw aan de Sloterweg 1345 op een nieuwe gebruiker. Inmiddels is het pand wel opgeknapt en nieuw geschilderd; 10 augustus 2023. Foto: Erik Swierstra.

Brug in de Oude Haagseweg over de Ringvaart

In 1934 startte de bouw van de basculebrug in Rijksweg 4 over de Ringvaart die in 1935 gereed was.

Enkele jaren later, op 25 juni 1938, werd Rijksweg 4 over deze brug in gebruik genomen tussen Sloten en Sassenheim. Op 9 november 1966 werd de weg naar Den Haag verlegd over de huidige brug in de A4, even verderop.

De Oude Haagsebrug uit 1935 bleef vervolgens ruim dertig jaar ongebruikt liggen, wel konden fietsers en voetgangers nog van de brug gebruik maken. In de jaren negentig werd het beweegbare deel vervangen door een vaste overspanning. In 2002 werd het tracé van de Oude Haagseweg (met de brug) deels in gebruik genomen als vrije busbaan.

De inmiddels bijna 90 jaar oude brug is aan het einde van zijn levensduur en in 2024 zal de brug worden vervangen door nieuwbouw.

Zie ook:
* Bruggen over de Ringvaart

* Wat er nog rest van de Riekerpolder
* Sloten en de verbinding van Amsterdam naar Den Haag

De brug over de Ringvaart in Rijksweg 4 van Sloten naar Den Haag in aanbouw; 1 oktober 1934. Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

De Oude Haagsebrug over de Ringvaart in de busbaan van Nieuw-West naar Schiphol; 5 april 2020. Foto: Erik Swierstra.

Bouw van de brug in Rijksweg 4 over de Ringvaart bij Sloten met zicht op de Riekerpolder; 18 januari 1935. Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

Zicht vanaf brug over de Ringvaart in de Haagseweg naar de Riekerpolder. Gezien in noordelijke richting naar de stad. Op de achtergrond links de Bronwaterinstallatie; juni 1953. Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

Zicht op de busbaan in de Oude Haagseweg vanaf de brug over de Ringvaart in de richting Sloten; 5 april 2020. Foto: Erik Swierstra.

Margarethahoeve aan de Sloterweg 1081

De Margarethahoeve werd gebouwd in 1905 en heeft na een kleine 120 jaar zijn karakter als boerderij behouden.

De dakconstructie is uitgevoerd in de ‘chaletstijl’, die rond 1900 in de mode was. Vroeger stond het gebouw als een van de weinige in deze buurt aan de zuidzijde van de Sloterweg, het qua architectuur vergelijkbare en in 1954 afgebroken ‘Tusschenmeer’ stond aan de noordzijde op nr. 600. Nu is het deel van een lintbebouwing met een reeks nieuwe panden in de omgeving.

De melkbussen langs de weg hebben plaatsgemaakt voor een siertuin. Waar vroeger koeien graasden, staan sinds enkele jaren nieuwbouwwoningen en ligt direct achter de boerderij sinds de jaren vijftig het Sportpark Sloten.

Sinds 5 september 2023 staat het gebouw op de gemeentelijke monumentenlijst.

Zie ook:
* Erfgoed van de Week – De monumentale Margarethahoeve

De Margarethahoeve, gezien in zuidwestelijke richting. Foto: C.F. Jansen (mei 1954), Beeldbank Stadsarchief Amsterdam (010118000471).

De linker zij- en voorgevel. Erik Swierstra; december 2023.

Osdorperweg 1

In het hart van het dorp Sloten is het begin van de Osdorperweg, loodrecht op de Sloterweg. Hier komen de twee belangrijkste wegen van het nog resterende landelijke gebied van Sloten en Oud Osdorp samen.

Beide wegen hadden vroeger binnen het dorp andere namen: naar het oosten toe de Dorpsstraat, naar het noorden toe de Herenstraat en naar het westen toe de Akerweg. Door de jaren heen heeft dit hoekhuis ook verschillende adresaanduidingen gehad.

Na de annexatie van de gemeente Sloten op 1 januari 1921 werden op 22 maart 1922 enkele namen gewijzigd: de Dorpsstraat werd onderdeel van de Sloterweg, de Herenstraat in het dorp Sloten werd Osdorperweg en het vervolg ervan ten noorden van het dorp, de Slimmeweg, werd ook Osdorperweg. De Akerweg werd gewijzigd in Sloterweg, zodat deze nu doorloopt tot de Sloterbrug.

Osdorperweg 1: een van de oudste huizen
Het huis op de hoek van de huidige Sloterweg en Osdorperweg is een van de oudste nog bestaande huizen van het dorp Sloten. Het bouwjaar is 1692. Dat kon worden vastgesteld doordat de bouwers van het pand dit jaartal indertijd in de originele houten balken hebben aangebracht. Het is een huis met een traditionele houtconstructie die nog grotendeels authentiek is. De schoorsteen zit nog in de nok op de oorspronkelijke plek. Het dak is tamelijk steil, dit duidt er op dat het vroeger rietgedekt was. De dakkapellen zijn een latere toevoeging.

Authentieke voorgevel met nieuwe gevelsteen
Het houten huis heeft aan het einde van de 19e eeuw een bakstenen voorgevel gekregen met ornamenten in de sluitstenen. De gevelsteen is er in 1983 ingemetseld na de grootscheepse restauratie waarbij het huis in oude glorie is hersteld. Deze steen is ontworpen door Ruud van Boom, die hier bijna zijn hele leven als derde generatie van de familie Van Boom heeft gewoond en nog altijd woont. Op de gevelsteen staat daarom een afbeelding van een boom, het wapen van Sloten, de familiewapens en de familienamen van Van Boom en van Olie, de familie van Ruuds echtgenote Marion.

Dit huis heeft ook verschillende adresaanduidingen gehad. Ten tijde van de gemeente Sloten was dit huis A 294 (het dorp Sloten was wijk A). Later werd dit huis ook aangeduid als Sloterweg 1238 (ingang aan de zijkant) en als Osdorperweg 1.

Zie ook:
* Het filmpje in de serie ‘Langs de houten huizen van Amsterdam’….
* Straatnamen die herinneren aan de gemeente Sloten

Het huis op de hoek van (toen) Herenstraat en Akerweg, nu Osdorperweg en Sloterweg, nog in gebruik als koffiehuis en tapperij. De ingang was aan de Herenstraat. Waar de familie Van Boom nu zijn voorkamer heeft was toen de gelagkamer. Daaronder was de bierkelder, een ruimte die nog altijd bestaat. Links van het huis was de aangebouwde stal, waar bezoekers hun karren, wagens en paarden konden ‘parkeren’. Deze houten aanbouw verkeerde in zeer slechte staat en werd daarom halverwege de 20e eeuw gesloopt. Hier ligt nu een mooi tuintje en de ingang naar het huis. Links is nog een winkel voor sigaren, tabak en sigaretten; circa 1900. Prentbriefkaart.

Het huis aan de Osdorperweg 1 verkeerde in de jaren zeventig van de 20e eeuw in verwaarloosde staat en was zelfs dichtgetimmerd. In de jaren tachtig werd het huis gerestaureerd, waarbij de stuclaag op de gevel werd verwijderd en de bakstenen van het einde van de 19e eeuw weer tevoorschijn kwamen. Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

Alweer zo’n veertig jaar toont het huis Osdorperweg 1 zich als een historisch juweeltje in het hart van het dorp Sloten. Het huis is wel beeldbepalend, maar staat niet op de monumentenlijst. Het poortje rechts van het huis is ook in ere hersteld. Dat bood tot in de jaren vijftig toegang tot het kleine snoepwinkeltje van Tante Sijtje. Dit mini-winkeltje – ter grootte van een ruime kast – bevond zich in het huis waar de familie Van Boom ook toen al woonde. Sijtje woonde op een bovenverdieping in het naastgelegen pand.
Foto: Erik Swierstra; 23 mei 2023.

De molenstomp van de Akermolen

Sinds de 17e eeuw had de Akerpolder een eigen poldermolen. Bij de vervening van de Middelveldsche Akerpolder vanaf 1876 kreeg deze polder een nieuwe molen, waar in 1896 het scheprad door een vijzel werd vervangen.

Bij de elektrificatie van de gemeente Sloten werd deze molen in 1920 vervangen door een elektrisch gemaal, dat vlak achter de oude molen werd geplaatst. De bovenbouw van de molen werd in 1921 verwijderd en er bleef een molenstomp over, die voortaan diende als woning voor de machinist van het gemaal. De Slotense familie Polman heeft hier onder andere jaren gewoond.

Na de bouw van een nieuw kleiner gemaal in 1995 raakte het oude gebouw in verval en sloop dreigde. Gelukkig was er een groep actieve vrijwilligers die zich toen heeft ingezet om de Oude Molen – zoals deze toen werd genoemd – van de sloop te redden. Zij vonden Stadsherstel Amsterdam bereid om de bouwval te renoveren.

Sinds 2010 heeft het gebouw aan het Zwarte Pad 30 een nieuwe bestemming als theehuis waar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt werken. Het is tegenwoordig een bekende pleisterplaats voor fietsers en wandelaars en de molen kan worden gehuurd voor een feestje of vergadering.

Zie ook:
* www.molendatabase.nl
* www.molens.nl
* Restauratie Akermolen voltooid
* De Middelveldsche Akerpolder

De molenstomp van de Akermolen nog in gebruik als woning. Links ervan het oude elektrische gemaal uit 1920, gezien vanaf de dijk langs de Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder; 2 juli 1967.
Foto: Beeldbank van het Stadsarchief Amsterdam.

De molenstomp is sinds de renovatie van 2010 in gebruik als theehuis. De aanbouw links is een opslagruimte op de plek van het vroegere gemaal, dat nu verder naar links in de polder staat; 22 november 2023. Foto: Erik Swierstra.

De voordeur van de molenstomp van de Akermolen aan de zijde van de Ringvaart met links en rechts de oude gevelstenen. Boven de deur de tekst: ‘De Oude Molen’. Bij de renovatie in 2010 zijn de stenen mooi opgeknapt.
Foto: Beeldbank van het Stadsarchief Amsterdam; 2 juli 1967.

De tekst op de linkersteen is:
Bij de verbouwing van den molen zijn op den 6de mei 1896 de eerste stenen gelegd door het bestuur
W. Stut – Voorzitter
H. Blauwhof – Poldermeerster
H.F. van Breemen – Poldermeerster
Jhr. L. Rutgers van Rozenburg – Hoofdingelanden
M. Ackermann – Hoofdingelanden
J. van Bladeren – Hoofdingelanden
J. v.d. Laarse – Secretaris – Penningmeester
G.S. Nout – Opzichter
Foto: Erik Swierstra; 17 mei 2023.

De steeg tussen Sloterweg 1269 en 1277 naast de voormalige Garage Kuykhoven

Op het adres Sloterweg 1269 was vele decennia lang Garage Kuykhoven gevestigd.

Het gebouw dateerde van het einde van de 19e eeuw. Op het erf erachter stond een pakhuis. Dit diende van 1918 tot 1925 als remise voor de tram van Sloten naar de Sloterkade. Dit gebouw werd gesloopt in 1988. De garage van Kuykhoven was er vanaf de eerste decennia van de 20e eeuw. Hij is nog in bedrijf gebleven tot circa 2005. Daarna heeft het pand leeggestaan en werd het antikraak bewoond. Uiteindelijk is ook dit gebouw in juni 2018 gesloopt.

Sindsdien is er een braakliggend terrein. De vergunning voor het bouwen van acht nieuwe woningen is – na jarenlang verzet uit het dorp – uiteindelijk verleend. In november is begonnen met het bouwrijp maken van de kavel. In het voorjaar van 2024 gaat de daadwerkelijke bouw van start.

Sloterweg 1269, Garage Kuykhoven (links) met rechts de steeg; omstreeks 1970.
Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

De steeg tussen Sloterweg 1269 en 1277, met doorgang naar het pakhuis van Gerrit van der Puij dat van 1918 tot 1925 als tramremise fungeerde. Van der Puij woonde in het huis rechts; 25 april 1984. Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

De steeg tussen Sloterweg 1269 en 1277 met braakliggend en inmiddels opgehoogd terrein; 15 november 2023. Foto: Erik Swierstra.

Osdorperweg t.h.v. nr. 557

Het lintdorp (Oud) Osdorp had van oudsher nabij de knik in de Osdorperweg een wat dichtere bebouwing, een soort dorpskern. Tegenover de vroegere rooms-katholieke Sint-Pancratiuskerk (afgebroken in 1901) bevonden zich enkele woningen, winkels, bedrijfspanden en boerderijen.

Op de foto uit 1917 is dit goed te zien. De weg was toen nog een stille, met klinkers bestrate, weg. Links buiten beeld was voorheen de kerk. Het huis aan de beeldrand links staat er nog steeds. De beide huizen in het midden staan er ook nog. Het huis aan de rechterzijde is inmiddels door nieuwbouw vervangen.

In november 1963 (zestig jaar geleden) kwam de toenmalige wethouder van Economische Zaken Joop den Uyl vanuit het stadhuis van Amsterdam op bezoek in het verre Oud Osdorp om daar zelf de slechte staat van het wegdek in ogenschouw te nemen. In die tijd was de toestand van de weg en ook het verkeer al een hoofdpijndossier. In oktober 1963 leidde dat zelfs tot een schoolstaking vanwege de voor scholieren gevaarlijke verkeerssituatie.

Anno 2023 is er geen school meer in landelijk Osdorp, is de weg sinds enkele jaren van nieuw glad asfalt voorzien, zijn de bomen hier verdwenen maar is het drukke wegverkeer nog steeds een groot probleem.

Zie ook:
* Schoolstaking van 1963 voor veilige Osdorperweg nog steeds actueel
Stuitende reactie op vragen over uitstel Osdorperweg
* De kinderen legden de pen erbij neer
* De schoolstaking van 1963

De nog stille weg met klinkerbestrating in de oude dorpskern van Osdorp; 1917.
Foto: J. van Eck, Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

Wethouder Joop den Uyl (midden) bekijkt de slechte toestand van de weg wegens klachten van de bewoners; 8 november 1963.
Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

De nu van glad asfalt voorziene Osdorperweg t.h.v. nr. 557 is tegenwoordig een drukke verkeersweg; 23 oktober 2023. Foto: Erik Swierstra.

Stolpboerderij aan de Osdorperweg

De stolpboerderij is een boerderijtype dat in Noord-Holland ten noorden van het IJ veel voorkomt. 

Het is een vierkante boerderij met een piramidevormig dak. Dit boerderijtype is voortgekomen uit een hooiberg met daaromheen de stal en de woonruimte. De eerste boerderijen van dit type stonden omstreeks 1550 in West-Friesland. Ten zuiden van het IJ waren er ook diverse boerderijen van dit type, waarvan enkele in het gebied van de vroegere gemeente Sloten. Zij zijn in de loop der tijd (bijna) alle verdwenen. In Oud Osdorp is er nog één overgebleven: boerderij ‘Bij Goedvinding’ uit circa 1875 aan de Osdorperweg 756. Deze boerderij staat op de gemeentelijke monumentenlijst. Het pand wordt bewoond door Jan en Mia Kooter. Het agrarische bedrijf is na 2000 gestopt, sindsdien is er een hoveniersbedrijf.

Zie ook:
* Interview met Jan en Mia Kooter
* Meer informatie over boerderij Bij Goedvinding
* Meer informatie over stolpboerderijen

Op deze foto van stolpboerderij ‘Bij Goedvinding’ aan de Osdorperweg is de
piramidevorm van de kap goed zichtbaar; 6 november 1957. Het achter de
boerderij zichtbare hooihuis is in 1959 door hooibroei verbrand.
Foto: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Aan het uiterlijk van de stolpboerderij is in de loop der tijd weinig veranderd.
Wel is er meer begroeiing die het gebouw deels aan het zicht onttrekt. De
functie van agrarisch bedrijf is veranderd in hoveniersbedrijf; 17 mei 2023.
Foto: Erik Swierstra.

Het tolhuis te Sloten

De oude weg van Sloten naar de Overtoomse Buurt aan de Schinkel werd in 1816 bestraat en beplant met bomen. Voor de bekostiging van deze investering en het onderhoud werd er sindsdien tol geheven op de Sloterstraatweg.

In de Slotense gemeenteraad werd afgesproken dat de boeren, die in de weg geïnvesteerd hadden en de weg onderhielden, via deze tolheffing hun geld zouden terugkrijgen.

Aan beide einden van deze weg kwam een tolhek waar moest worden betaald. Aan de oostelijke grens van de dorpskern van Sloten werd in de 19e eeuw een tolhuis in gebruik genomen. Kort na 1900 werd dit door een nieuw gebouw vervangen dat er ruim een eeuw later nog staat op het adres Sloterweg 1191-1193.

Amsterdam schafte de tol af na de annexatie
Na de annexatie door Amsterdam in 1921 werd deze gemeente verantwoordelijk voor het onderhoud en wilde het gemeentebestuur af van de tolheffing. Het dorp Sloten wilde de tol handhaven en zo de afspraken over de beloofde vergoeding voor de gemaakte kosten overeind houden. Uiteindelijk werd de tol – na veel gesoebat – in 1923 opgeheven.

Amsterdam introduceert anno 2023 een nieuwe ’tol’
Sindsdien konden alle motorvoertuigen gratis vanuit het dorp Sloten naar de landelijke Sloterweg rijden. Al is er – precies 100 jaar later sinds 1 juli 2023 – even verderop nu wel weer sprake van een nieuwe vorm van ’tolheffing’. Even verderop, net voorbij de parkeerplaats naast Tuinpark Eigen Hof, is nu een digitale knip op de Sloterweg aangebracht. Voor eigenaren van voertuigen zonder ontheffing is het tegenwoordig een duur ritje om over de Sloterweg te rijden, want dan moet er een boete betaald worden van 110 euro.

Wel iets meer dan de 10 cent voor een rij- of voertuig met vier wielen aan het begin van de 20e eeuw. Toen moest men voor een rijwiel nog 2 cent betalen, nu kan men met een fiets gratis over de Sloterweg blijven rijden.

Zie ook:
 

Het 19e-eeuwse tolhuis met het tolhek in geopende toestand. Ernaast zijn links en rechts nog mooie oude straatlantaarns te zien. De weg is omzoomd met fraaie bomen. Links de toen nog nieuwe muur rond de Sint-Pancratiuskerk uit 1901. Prentbriefkaart uit de Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

Foto uit het begin van de 20e eeuw. Hierop is het nieuwe, nog bestaande, tolhuis te zien. Het tolhek is gesloten. Het aantal bomen langs de fraaie weg is sindsdien fors afgenomen. Links is een overkapte toegangspoort te zien naar de in 1901 in gebruik genomen Sint-Pancratiuskerk en het kerkhof. Prentbriefkaart uit de Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

Foto uit mei 2023: Het tolhuis is goed herkenbaar en is grotendeels nog in oude staat bewaard. Het tolhek is dit jaar een eeuw geleden verdwenen. Daar kan iedereen nu gratis langsrijden. Nog steeds zijn er mooie bomen in de omgeving. Al vertoont de bomenrij langs de Sloterweg wel gaten. Het poortje van de Sint-Pancratiuskerk heeft geen overkapping meer, maar twee bakstenen pilaren. Het opgeknapte gietijzeren hek staat er mooi bij. Foto: Erik Swierstra.

Speeltuin Sloten

Sinds 1921 is er een speeltuin te Sloten.

Kort na de annexatie door Amsterdam richtten lokale ondernemers en bewoners een eigen speeltuin op.

Bescherming van jonge Slotenaren
Zij deden dit om hun jeugd te beschermen tegen het groeiende aantal motorvoertuigen op de Sloterweg. Totdat Rijksweg 4 vanaf het Aalsmeerplein naar Den Haag in 1938 werd geopend, liep immers de enige route vanuit Amsterdam naar Schiphol dwars door het dorp en via de Sloterbrug.

Kleine aanpassingen in meer dan 100 jaar
In Amsterdam waren er in de voorgaande decennia al diverse speeltuinen opgericht. Deze speeltuin was vanaf de Sloterweg toegankelijk via een groot houten hek met daarboven een duidelijke tekst ‘Amsterdamsch Speeltuin Verbond, afd. Sloten’. Erachter staat sinds de jaren dertig een houten gebouw waarin allerlei activiteiten worden georganiseerd. Zowel het gebouw als het hek zijn van uiterlijk veranderd. Het gebouw, vroeger donker gekleurd, was in de jaren zeventig lichtgrijs en tegenwoordig wit. Sinds vorig jaar liggen er zonnepanelen op het dak.

Knotwilgen van honderd jaar
Links van het speeltuingebouw stond een klein ‘beheerdershuisje’ met plat dak, dat is inmiddels vervangen door een huisje met een schuin dak dat de naam ‘Snoephuisje’ draagt. Op dagen dat de ‘Tuin van Sloten’ in het speeltuingebouw is gesloten, is het Snoephuisje in regelmatig geopend. Zo is er toezicht en kunnen kinderen en hun begeleiders wat lekkers aanschaffen.

Het mooie houten hek met bord heeft plaats gemaakt voor een saai groen ijzeren hek zonder aanduiding dat hier een speeltuin is. Dit hek moet nu voorkomen dat vandalen ’s avonds en ’s nachts de speeltuin kunnen betreden. Op het rechter deel van het hek staan de naam en huisregels van de speeltuin vermeld. Het hek veranderde in de afgelopen eeuw, maar langs sloot staan nog altijd dezelfde knotwilgen.

Lees verder…

Amsterdamsch Speeltuin Verbond – Afdeling Sloten; jaren veertig.
Foto: collectie www.stelling-amsterdam.nl.

Het clubgebouw en beheerdershuisje met een duidelijk bord van
het Amsterdams Speeltuin Verbond, Afdeling Sloten; 1969.
Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

Een saai groen ijzeren hek – dat effectief vandalen kan weren – vormt nu de entree tot de Speeltuin Sloten; mei 2023. Foto: Erik Swierstra.

De Veenderijbrug in de Osdorperweg

De Osdorperweg vormt al eeuwenlang de verbinding tussen Sloten, (Oud) Osdorp en Halfweg.

Aan het noordwestelijke einde, vlak bij de grens met Halfweg, ligt een brug over de Osdorpervaart. Deze vaart is gegraven in de jaren twintig van de 20e eeuw toen de Osdorper Binnenpolder-Noord werd verveend. Na droogmaking in 1937 werd dit Polder De Eendracht. De bij het afgraven vrijkomende turf werd per schuit via deze vaart naar de Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder en verder getransporteerd.

Om de schuiten doorgang te verlenen kwam er in de Osdorperweg een houten ophaalbrug. Vanaf de jaren veertig verviel het scheepvaartverkeer en werd de brug vervangen door een vaste betonnen brug. In 2013 was deze brug (nummer 639) aan vervanging toe en in 2014 werd de huidige brug met witte brugleuningen gebouwd. In 2017 kreeg deze de naam ‘Veenderijbrug’, naar de veenderijen die hier in de eerste helft van de 20e eeuw waren.

Zie ook:
*

De houten ophaalbrug in de jaren twintig.
Foto: Collectie Werkgroep Historie Sloten-Oud Osdorp.

De betonnen brug uit de jaren veertig in 1967.
Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

De nieuwste brug, de ‘Veenderijbrug’, met witte leuningen en het verse wegdek van de Osdorperweg in 2023. Foto: Erik Swierstra.

Rechthuis, schoolplein en Dorpsplein

Als er één plek in de afgelopen honderd jaar vaak veranderd is, dan is het wel het Slotense pleintje dat sinds 1991 officieel de naam ‘Dorpsplein’ draagt. 

In het hart van het Dorp Sloten stond aan de Sloterweg 1230 het eeuwenoude Rechthuis, dat zo zeer in verval was geraakt dat het in 1951 is gesloopt. Rechts daarvan staat sinds 1866, toen nog aan het adres Sloterweg 1226, het Politiebureautje van Sloten. Na de sloop van het Rechthuis ontstond een open ruimte die dertig jaar lang als speelplaats van de naastgelegen Sloterschool werd gebruikt.

Na archeologische opgravingen in 1991 werd er een nieuw sfeervol Dorpsplein ingericht. Het plein oogt alsof het er altijd al zo bijlag, maar het is dus slechts drie decennia jong. De oude dorpspomp stond voorheen naast het Politiebureautje en heeft na herstel in de jaren negentig een prominente standplaats gekregen op het Dorpsplein. Het plaatje op de achterzijde van de pomp herinnert daar nog aan.

De rode brandmelder staat sinds 1933 naast het Politiebureautje en werd in 1991 een klein beetje verplaatst. Daarachter is sinds 2022 de plaquette te zien die herinnert aan de annexatie van Sloten door Amsterdam in 1921. Met rechts daarnaast de GEB-deurtjes. Alleen het linker deurtje met daarachter een originele telefoon kan nog worden geopend. Achter het andere deurtje ligt een tijdscapsule te wachten op ontdekking over vele jaren.

Lees verder:
*

Op de eerste foto uit 1939 is het Rechthuis te zien met het Politiebureautje.
Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

Op de tweede foto uit 1956 de desolate vlakte na de sloop van het Rechthuis. De beide nog bestaande huisjes aan het Dorpsplein zijn goed zichtbaar.
Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

Op de derde foto uit 1969 de open plek naast het Politiebureautje na het verdwijnen van het Rechthuis, rechts zijn de dorpspomp en de brandmelder te zien. Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

Op de vierde foto uit 1984 is het betegelde speelterrein zichtbaar met de basketbalpalen en er achter de huidige Sloterkerk uit 1861.
Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

Op de vijfde foto uit 2007 het uit 1991 daterende Dorpsplein met de herplaatste dorpspomp, links de Sloterkerk. Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

Op de zesde foto uit 2023 het in 2017 door Stadsherstel Amsterdam opgeknapte Politiebureautje, waarin sindsdien een winkeltje is gevestigd. Rechts daarvan de rode brandmelder en erachter de plaquette uit 2022. Links een van de onlangs verwijderde oude prullenbakken. Foto: Erik Swierstra.

Akergemaal bij de Akersluis te Sloten

Het Akergemaal, bij de Akersluis aan de rand van het dorp Sloten, is gebouwd in 1950 voor de bemaling van de Sloterpolder.

In de jaren vijftig en zestig werd in deze polder een groot deel van de Westelijke Tuinsteden gebouwd, met als middelpunt de Sloterplas. Het gemaal zorgt voor ‘droge voeten’ voor de bewoners van de tuinsteden. Het water van de wijken Slotervaart, Osdorp en omgeving wordt door dit gemaal uitgepompt naar de Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder en vandaar verder naar het Noordzeekanaal.

Sinds 1990 heeft de Molen van Sloten hierin een ondersteunende taak.

Zie ook:
* Akergemaal / Akersluis
*  

Het gemaal in 1953, een jaar na de bouw, in een nog kale omgeving. In de tuin staat de net geplante kastanjeboom.

Foto uit 1953: Beeldbank van het Stadsarchief Amsterdam.

In 2023 gaat het gebouw bijna geheel schuil achter de nu grote kastanjeboom, die in mei volop in bloei stond.

Foto uit 2023 gemaakt door Erik Swierstra.

Hoek Lutkemeerweg / Osdorperweg

De Lutkemeerschool op de hoek van de Osdorperweg op 12 juli 1967 en op 19 juni 2023.

In 1967 was het uit 1929 daterende schoolgebouw nog gewoon in gebruik als lagere school voor de kinderen van Oud Osdorp. Drie moeders met kinderwagens passeren de school en de ernaast gelegen schoolmeesterswoning uit 1865. Deze is inmiddels op de gemeentelijke monumentenlijst geplaatst.

Op deze foto staan drie moeders uit Oud Osdorp, die net terugkomen van het spreekuur van de zuigelingenzorg dat dokter Faber uit Sloten in Oud Osdorp hield. Achter de voorste kinderwagen loopt Joni Kuiper die nog altijd aan de Osdorperweg 523 woont. In de wagen ligt Martin en op het randje voor zijn moeder staat de wat oudere Bert Kuiper, die meeging. Joni is de echtgenote van Ko Kuiper. In de toenmalige Lutkemeerschool organiseerde de dokter in een ruimte rechts van de ingang dit spreekuur. Links na de entree was de gymzaal. Van de andere moeders is niet bekend wie dat zijn.

Zie ook:
*

Foto uit 1967: Beeldbank van het Stadsarchief Amsterdam.

In 2023 is het voormalige schoolgebouw in gebruik als broedplaats voor kunstenaars. Een opvallend fenomeen sinds enkele jaren zijn de ooievaars die hun nesten bouwden op de schoorstenen. In 2023 zijn alle vier schoorstenen in gebruik voor ooievaarsnesten, waar dit jaar zeven ooievaars werden geboren.

Foto uit 2023 gemaakt door Erik Swierstra.

 

Werkgroep Duurzaam Sloten – Samen de historische dorpskern Sloten verduurzamen

De nieuwe werkgroep Duurzaam Sloten heeft het initiatief genomen om samen te onderzoeken hoe de oude en zeer verschillende huizen in de Slotense dorpskern het beste verduurzaamd kunnen worden.

Om de krachten bij dit ingewikkelde traject te bundelen, organiseren zij op 27 februari 2024 om 19.30 uur in het Dorpshuis hun eerste bijeenkomst. De werkgroep zal zich dan voorstellen en experts en dorpsgenoten zullen het woord voeren. Gesproken wordt onder andere over energieadviezen en gezamenlijke inkoopprojecten. Er is gelegenheid om vragen te stellen. Na afloop kan iedereen tijdens een borrel napraten.

Expertise ingehuurd
De werkgroepleden hebben in het afgelopen jaar al veel werk verzet. Hun subsidieaanvraag is door de gemeente toegekend. Met dit geld kan Sloten de hulp inschakelen van adviesbureau De Groene Grachten. Dit bureau is gespecialiseerd in verduurzaming van historische panden. De komende tijd zal Groene Grachten namens de werkgroep een analyse maken van de te verduurzamen woningen in het dorp. Woningen worden gegroepeerd op basis van hun beschermde status en bouwjaar. Vervolgens wordt per type woning bekeken wat de beste verduurzamingsmaatregelen zijn. Wie dat wil kan tijdens de eerste bijeenkomst zijn woning als referentiewoning voor dit onderzoek aanmelden.

De werkgroep Duurzaam Sloten. V.l.n.r.: Mara de Haas, Anne Nicolai, Lisanne Loep, Steffanie van der Kroon, Wim van Slooten, Kurt Hessels, Ronald Kardol en Jelle Dijkstra. Foto: Joke Pronk; februari 2024.

Kennis opkrikken tijdens leeravonden
Daarnaast zal de werkgroep Duurzaam Sloten de komende tijd leeravonden organiseren over verschillende onderwerpen, bijvoorbeeld over woningisolatie en subsidie aanvragen. Hiervoor nodigen zij telkens ter zake kundige experts uit. Zij hopen ook dat bewoners kennis die zij al hebben met elkaar zullen delen. Eigenaren van woningen kunnen – als zij dat willen – ook collectief maatregelen treffen. Dat zorgt voor flink lagere kosten.

Uiteindelijk zijn en blijven alle eigenaren uiteraard zelf verantwoordelijk voor het al dan niet treffen van maatregelen om de eigen woning te verduurzamen. De werkgroep Duurzaam Sloten richt zijn blik in eerste instantie alleen op de beschermde dorpskern omdat de verduurzamingsopgave hier het ingewikkeldst is. Ook andere bewoners zijn welkom om deel te nemen en kunnen ook meedoen met de collectieve inkoopacties. De adviezen die de experts in dit project geven, kunnen echter vooral relevant zijn voor oude panden in het beschermde dorpsgezicht.

Zie ook: www.duurzaamsloten.nl

Eerste onderdeel van betaalpaal staat op de Zuiderakerweg

De komst van het betaald parkeren werpt zijn schaduw vooruit.

Inmiddels staan de onderste delen van de betaalpalen op diverse plaatsen, maar de Zuiderakerweg had ter hoogte van nummer 19 de twijfelachtige eer om als eerste in het landelijke gebied een (nu nog) halve betaalpaal te krijgen.

De onderste delen van de betaalpalen vallen niet op in het straatbeeld. Wie niet goed oplet denkt al snel dat het gaat om kastjes van KPN of Ziggo.
Foto: Tamar Frankfurther; februari 2024.

Niet in Beschermd Dorpsgezicht Sloten
Vooralsnog heeft de gemeente alleen de onderste delen van de betaalpalen geplaatst. De betaalfaciliteit en verlichtingsunit ontbreken nog. Inmiddels staan ook op de Noorderakerweg, Akersluis, Langsom, Slimmeweg, Lies Bakhuyzenlaan, Sloterweg en de Ringvaartdijk de onderste delen van betaalpalen. Dankzij de inzet van de werkgroep Sloten kon worden voorkomen dat er betaalpalen in het beschermde dorpsgezicht van het dorp Sloten zijn geplaatst.

Start in twee fasen in tweede kwartaal 2024
Anders dan eerder gemeld moet er op Sloten en in de omringende wijken met ingang van 3 juni 2024 op maandag tot en met zaterdag van 9 tot 19 uur worden betaald voor het parkeren in de openbare ruimte. 8 april geldt nu als nieuwe datum voor de start van het betaald parkeerregime op de Bok de Korverweg en Tom Schreursweg in Oud Osdorp.

In de rest van Oud Osdorp blijft parkeren op de openbare weg gratis. De gemeente zal iedereen komend voorjaar informeren over de tarieven, de aanvraag van een parkeervergunning en hoe het werkt om uw bezoekers 150 uur per kwartaal met korting te laten parkeren. Wie nu al meer wil weten, klikt hier.

Tamar Frankfurther; 9 februari 2024.

Het Dagelijks Bestuur van Waterschap AGV móet zich voortaan uitspreken tegen bebouwing Lutkemeerpolder in Oud Osdorp

De leden van het Algemeen Bestuur AGV hebben gemerkt dat hun op 17 januari 2023 aangenomen motie ligt te verstoffen op de plank.

Dat willen zij niet. Daarom hebben zij op 25 januari unaniem – dus inclusief de vertegenwoordigers van de PvdA, GroenLinks en D66, partijen die in de gemeenteraad de komst van een bedrijventerrein steunen – in een nieuwe motie het Dagelijks Bestuur van AGV opgedragen om in actie te komen.

Bebouwing Lutkemeerpolder is onverantwoord
Het DB móet deze motie, die bebouwing in de Lutkemeerpolder afraadt, vanwege waterveiligheid, wateroverlast, waterhuishouding, ontwateringsdiepte grondwater en waterkwaliteit, nu écht actief gaan uitdragen bij de provincie en het rijk. Ook moet het waterschap nu proactief zijn expertise en visie gaan delen tijdens de door de gemeente Amsterdam toegezegde ‘factfinding’.

Lutkemeerpolder noodzakelijk voor wateropslag
In gesprek met de gemeente Amsterdam zal het waterschap – als expert op het terrein van waterbeheer – moeten uitleggen waarom het volgens hen onverantwoord is om de Oud Osdorpse polder te bebouwen. Door het veranderde klimaat is het noodzakelijk om de polder te gebruiken voor waterberging. Een grote wateropslagcapaciteit in de Lutkemeerpolder zorgt er immers voor dat Amsterdammers droge voeten houden en dat er voor droge tijden langer grondwater beschikbaar is. Het waterschap zal ook moeten benadrukken dat bebouwing in strijd is met allerlei eerder vastgesteld beleid en vooral met de Nationale Omgevingsvisie.

Positieve reactie van waterschapsbestuurder
In haar reactie zei AGV-bestuurder Bea de Buisonjé (PvdA) zich gesteund te voelen door de motie: “De gemeente Amsterdam, provincie Noord-Holland en het ministerie hebben er al met veel belangstelling kennis van genomen. Als de gemeente eind van dit kwartaal heeft gereageerd, zullen wij als DB daarop reageren en daarbij nemen we deze motie graag over.”

Tamar Frankfurther; 27 januari 2024.

Vernieuwing Oude Haagsebrug

De brug in de Oude Haagseweg over de Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder is aan het einde van zijn levensduur en wordt vervangen door nieuwbouw.

Onderdeel verbinding Amsterdam – Schiphol
De huidige brug dateert van 1935 en was van 1938 tot 1966 onderdeel van Rijksweg 4 van Amsterdam via Schiphol naar Den Haag. Sinds 2002 maakt de brug (nu nr. 1864) deel uit van de busbaan tussen Amsterdam Nieuw-West en Schiphol. Naast GVB-buslijn 369 (voorheen 69) en de spitslijnen 245, 246 en 247 rijden hier ook de Connexxion-buslijnen 341 en 397 / N97 overheen.

De brug in Rijksweg 4 Amsterdam – Den Haag over de Ringvaart, kort na de voltooiing in 1937, gezien vanuit de lucht in zuidwestelijke richting. Op de voorgrond de Ringvaart met rechts de Drinkwatervoorziening. Verderop in de Haarlemmermeerpolder de Koekoekslaan. Bron: www.autosnelwegen.nl

Afsluiting en omleidingen
Van 22 januari tot 23 augustus 2024 is de brug voor alle verkeer (bus, auto, fiets en voetgangers) afgesloten. De buslijnen rijden om via de Haagseweg (A4) waarbij enkele haltes vervallen, waaronder in Amsterdam de halte Anderlechtlaan. Voor lijn 369 is er een vervangende halte ten noorden van de A4.

De Oude Haagsebrug uit 1935 kort voor de sloop, gezien vanaf de Ringvaart;
19 januari 2024. Foto: Erik Swierstra.

Voor fietsers en voetgangers is er een tijdelijke (beweegbare) pontonbrug iets ten zuiden van de te vervangen brug. De onderdoorgang in de Ringvaartdijk is voor fietsers afgesloten, deze kunnen omrijden via de Oeverlanden in de richting van Nieuw en Meer.

De tijdelijke pontonbrug voor fietsers en voetgangers, met op de achtergrond de Oude Haagsebrug uit 1935 kort voor de sloop, gezien vanaf de Ringvaart; 19 januari 2024. Foto: Erik Swierstra.

Vervanging brug
Omdat de bijna negentig jaar oude brug in slechte staat verkeerde is er al enige jaren sprake van vervanging. Uiteindelijk zijn Schiphol, de gemeente Haarlemmermeer, de gemeente Amsterdam, Vervoerregio Amsterdam en de provincie Noord-Holland het met elkaar eens geworden en kan de vernieuwing van start gaan. Aannemer BAM voert de werkzaamheden uit.

De Oude Haagsebrug in gebruik als busbaan met buslijn 369 van Sloterdijk via Nieuw-West naar Schiphol; 19 januari 2024. Foto: Erik Swierstra.

De brug wordt hierbij vereenvoudigd. De massieve betonnen constructie van de vroegere basculekelder verdwijnt en wordt vervangen door gewone brugpijlers. De brug is ontworpen als basculebrug, maar was later een vaste brug. De nieuwe pijlers komen op de wal en niet meer in de vaarweg, zodat schepen meer ruimte krijgen. Ook wordt de brug breder dan de oude brug, waardoor het busverkeer en het autoverkeer naar de Golfclub ‘The International’ van elkaar kunnen worden gescheiden en de bussen elkaar kunnen passeren.

Impressie van de vernieuwde Oude Haagsebrug vanaf tweede helft 2024, gezien vanaf de Ringvaart. Bron: www.oudehaagsebrug.nl

Werkzaamheden van september 2023 tot oktober 2024
In september 2023 begonnen de eerste voorbereidende werkzaamheden en werd een deel van het fietspad afgesloten. Tussen 22 januari 2024 en begin maart wordt de oude brugconstructie in zes weken gesloopt waarna de nieuwe brug verrijst. Van 22 januari t/m 9 februari is de Nieuwemeerdijk voor al het verkeer gesloten en wordt dat omgeleid. De Ringvaart is van 10 januari t/m 29 maart afgesloten voor vaarverkeer.

Vanaf maart wordt de nieuwe brug gebouwd en in mei en juni worden de grote liggers geplaatst. Volgens de planning wordt de brug vanaf 24 augustus 2024 voor het verkeer geopend. In oktober 2024 worden de laatste werkzaamheden afgerond.

Erik Swierstra; 20 januari 2024.

Zie ook:
* De spanning stijgt aan de Ringvaartdijk (pdf)

* De vervanging van de Oude Haagsebrug. Informatiedocument van website oudehaagsebrug.nl (pdf)
* Oude Haagsebrug (www.oudehaagsebrug.nl)
* Oude Haagsebrug op Wikipedia
* Maandenlange omleiding voor bussen van Schiphol naar Amsterdam – AT5
* Oude Haagsebrug blijft dé busroute naar Schiphol
*
*
* Artikel over de A4 op www.autosnelwegen.nl
Luchtfoto op de beeldbank van Rijkswaterstaat van de brug tijdens de aanleg, gezien naar het zuidwesten. Het viaduct over de Schipholweg is nog niet voltooid.
De Oude Haagsebrug tijdens de bouw, op de Beeldbank Stadsarchief Amsterdam

Stadsdeel schuift Fase 2 renovatie Osdorperweg tóch door naar 2025

Terwijl stadsdeelbestuurder Türkkol ruim een maand geleden nog beloofde dat Fase 2 van het groot onderhoud op de Osdorperweg zéker in 2024 zou zijn afgerond: Türkkol komt zijn belofte dus wéér niet na.

Dit bleek uit de brief van 16 januari 2024 die Türkkol aan de leden van de stadsdeelcommissie zond.

De levensgevaarlijke kruising Ookmeerweg / Osdorperweg (rechts op de foto). Een van de maatregelen die de gemeente als proef met ingang van april 2024 zal toepassen is het dichttrekken van de middenberm op de Ookmeerweg ter hoogte van de Osdorperweg. Of dit tot minder verkeer op de Osdorperweg zal leiden wordt betwijfeld, maar de nu gecompliceerde kruising wordt hierdoor in ieder geval wél een heel stuk veiliger. Foto: Theo Durenkamp.

Opnieuw loze belofte
In deze brief staan een overzicht van verkeersmaatregelen en een tijdspad voor het vervolg van de renovatie van de Osdorperweg. Deze brief had Türkkol toegezegd tijdens de vergadering van de stadsdeelcommissie op 19 december 2023. De stadsdeelcommissie riep hem hiertoe unaniem op en Türkkol deed vervolgens de toezegging om snel met maatregelen te komen en om Fase 2 van het groot onderhoud in 2024 te realiseren. Helaas blijkt uit het gepresenteerde tijdspad tóch weer dat de renovatie pas in december 2024 zal starten en dat de opgeknapte Osdorperweg dus niet in 2024, zoals beloofd, zal worden opgeleverd. Daarnaast wordt er helemaal niets gemeld over de hoognodige renovatie van de Onderweg.

Onhaalbaar in drie maanden slecht weer met Kerst
Het zal niemand verrassen dat de bewoners van Oud Osdorp – om het zwak uit te drukken – uiterst teleurgesteld zijn dat het stadsdeel zich opnieuw niet aan gedane beloftes houdt, niet luistert naar de unanieme stadsdeelcommissie en het groot onderhoud opnieuw met een jaar uitstelt. Een bewoner: “Ondanks de toezegging van Türkkol tijdens de heftige vergadering op 19 december om de renovatie toch écht in 2024 te realiseren, lezen we nu opeens dat deze pas in december gaat starten en in februari 2025 wordt afgerond. Als je nagaat dat de renovatie van de eerste helft van de weg al zeven maanden in beslag nam, dan kan de tweede fase met eenzelfde weglengte toch nooit in drie maanden worden uitgevoerd? Bovendien plannen ze het vreemd genoeg helemaal in de winterperiode. Dan is het weer zeker te slecht om door te werken. Bovendien vallen ook nog tenminste twee weken af voor de kerstvakantie. Dan redden ze dat toch nooit in drie maanden? Hoe geloofwaardig is dit nieuwe sprookje nou weer?”

Nepstartdatum om maar zogenaamd in 2024 te beginnen
Daarnaast is er ook nog de nodige scepsis over de geplande startdatum. Immers, bij de eerste fase werd maar liefst twee maal de reeds bekendgemaakte begindatum vlak voor de start plotseling opgeschoven: 1 februari 2022 werd toen 1 juli en vervolgens werd het 1 oktober 2022. Of zoals een bewoner het verwoordde: “Het lijkt er op dat de startdatum van 1 december in dit eerste tijdsplan alleen maar is vermeld om hiermee krampachtig de indruk te wekken dat er iets, zoals beloofd, in 2024 gaat gebeuren. Maar hiermee komt Türkkol totaal niet toe aan de toezegging die hij ruim een maand geleden nog deed. Nu blijkt het hele jaar 2024 op te gaan aan voorbereidende maatregelen en is de uitvoering en de oplevering dus zeker alweer met een jaar uitgesteld. En het zou me sterk verbazen als ze deze planning ook echt zullen gaan uitvoeren.”

Onderweg vergeten?
Opvallend is dat Türkkol in zijn brief van 16 januari aan de stadsdeelcommissie opnieuw met geen woord rept over de Onderweg, het circa 200 meter lange weggetje achter om de dorpskern van Oud Osdorp. Deze smalle weg verkeert namelijk in een nog veel slechtere staat dan de Osdorperweg zelf. De werkgroep Oud Osdorp en individuele bewoners hebben hierover al herhaaldelijk aan de bel getrokken bij het stadsdeel. In eerdere briefings werd deze weg – waarvan de aanliggende woningen en bedrijven alle de huisnummering van de Osdorperweg volgen – namelijk wél genoemd. Enkele bewoners: “Al jarenlang zijn wij steeds verstoken gebleven van onderhoud. Het zal toch niet zo zijn dat onze weg nu alwéér wordt overgeslagen?”

Bewonersbijeenkomst in maart
In maart is voor de bewoners een informatieavond gepland waarbij het voorlopig ontwerp van de tweede fase van de Osdorperweg zal worden gepresenteerd. Dan zal in ieder geval blijken of ook het zo noodzakelijke onderhoud aan de Onderweg zal worden meegenomen. Bewoners van de Osdorperweg hebben de stadsdeelbestuurder hier in ieder geval hierover opnieuw weer over ingelicht. Het zou dus nog schokkender zijn als het stadsdeel de Onderweg moedwillig blijft negeren.

Maatregelen
Türkkol maakt in zijn brief ook melding van maar liefst tien maatregelen waarvan komend jaar onderzocht wordt of deze zullen bijdragen tot vermindering van het doorgaand verkeer. Het betreft een bonte verzameling van ingrepen waarbij de gemeente letterlijk ‘out of the box’ heeft gedacht. Het gaat ook om maatregelen die tot nu toe nog niet of nauwelijks zijn voorgesteld:

* eenrichtingsverkeer op (delen van) de Osdorperweg voor vrachtverkeer;
* venstertijden voor vrachtverkeer d.m.v. bebording;
* eenrichtingsverkeer voor alle gemotoriseerde verkeer;
* verkeerscirculatiemaatregelen in de Tuinen van West (Joris van den Berghweg, Tom Schreursweg en eventueel ook Lutkemeerweg);
* verkeerslichten kruising Haarlemmerweg N200 met de Osdorperweg in Halfweg langer op rood;
* opstelvakken kruising Haarlemmerweg N200 aanpassen.

Uitgangspunt ‘geen verbindingsweg’ hiermee niet gehaald
Het zal duidelijk zijn dat deze zes voorstellen alleen maar een eventuele aanvulling kunnen zijn op andere maatregelen. De zes voorstellen zullen ieder afzonderlijk noch gecombineerd weinig of geen effect hebben om noemenswaardige effecten te hebben om de Osdorperweg nu eindelijk veilig te maken. Ook als deze zes halfslachtige maatregelen zouden worden ingevoerd dan nog blijft de Osdorperweg een verbindingsweg. In de Nota van Uitgangspunten die de gemeente overeen is gekomen met de bewoners en die democratisch is vastgesteld is dat immers één van de basisafspraken. Ook de gemeente heeft erkend dat alleen dán de smalle Osdorperweg zonder vrijliggende fietspaden maar wel onderdeel van het Hoofdnet Fiets veilig kan worden.

Zes zinloze maatregelen zonder handhaving
Bovendien verhogen deze zes maatregelen de kans dat de gemeente het hierbij zal laten en dat er dus opnieuw slechts sprake zal zijn van een symbolische ingreep. Zolang handhaving hierop achterwege blijft, zijn deze maatregelen uiteraard een wassen neus. Dat weten de Oud Osdorpers uit ervaring zeker. Dit geldt immers ook voor het reeds sinds 1963 bestaande het inrijverbod voor doorgaand vrachtverkeer, het inrijverbod motorvoertuigen tijdens spitsuren (sinds 2014) en het snelheidsverbod 30 km (sinds 2007 dorpskern en sinds 2023 overal).

Om-en-om-regeling
Een van de andere vier voorgestelde maatregelen, door Mireille de Ridder als inspreker op 19 december 2023 ingebracht, is de zogenoemde ‘om-en-om-regeling’. Als dit wordt ingevoerd dan betekent dit dat er een of meer smallere doorgangen op de Osdorperweg met verkeerslichten worden aangebracht. Het verkeer wordt dan beurtelings uit beide richtingen op de weg toegelaten. Het gaat dan om een langere versmalling dan bij de huidige versmallingen het geval is en waarbij dan geen sprake zal zijn van een voorrangsregeling. Dit zorgt ervoor dat verkeerslichten noodzakelijk zijn. Deze oplossing zou op twee of drie plekken kunnen worden toegepast waar de wegbreedte niet beantwoordt (en ook niet kán beantwoorden) aan de voorgeschreven inrichtingseisen. Dit is dan in ieder geval bij:

* de bocht in de dorpskern;
* bij de te nauwe wegbreedte tussen de huisnummers 635 en 667, waar nauwelijks een voetpad is.

Middenberm Ookmeerweg / Osdorperweg sluiten
Een andere maatregel, reeds op 19 december 2023 door Türkkol genoemd, is het dichtzetten van de middenberm op de Ookmeerweg op de kruising met de Osdorperweg. Verkeer vanaf de Osdorperweg wordt dan gedwongen rechtsaf te slaan richting de rotonde bij Westgaarde. Verkeer vanuit de richting Lijnden dat de Osdorperweg op wil rijden, wordt dan gedwongen om eerst door te rijden naar de rotonde Baden Powellweg en daarvandaan rechtsaf te slaan op de Osdorperweg. Over het effect van deze maatregel op de hoeveelheid verkeer dat de Osdorperweg na invoering zal blijven gebruiken verschillen de meningen. Immers, wie vanuit de richting Lijnden persé linksaf wil naar de Osdorperweg, zal daarvoor echter slechts ongeveer 100 meter hoeven om te rijden. Deze maatregel heeft wél zeker het grote voordeel dat aan de nu gecompliceerde onveilige kruising in ieder geval een eind wordt gemaakt. In dat opzicht alleen al is deze maatregel dan ook zeker toe te juichen. En: Met elke (vracht)auto die hierdoor een andere route kiest zijn de Oud Osdorpers blij. Het plan is om deze maatregel in april als proef in te voeren en om vervolgens in augustus definitief te beslissen of de middenberm hier doorgetrokken zal blijven.

Knip onontkoombaar
De overige twee maatregelen betreffen achtereenvolgens de ‘harde knip’, eventueel met verzinkbare palen, en de elektronische knip, eventueel alleen tijdens de spits. De vergelijking met de Sloterweg is daarbij al heel wat keren gemaakt. Aangezien de portefeuillehouder via een motie van Piet Boon (GBW!) op 19 december unaniem door alle partijen van de SDC is opgeroepen om de uitgangspunten uit de nota van juni 2021 te blijven toepassen, is er nauwelijks een andere effectieve oplossing om van de illegale status van verbindingsweg af te komen voorstelbaar. Alleen de invoering van de (elektronische) knip biedt dan soelaas. Op de Sloterweg is voor oplossing decennia lang eerst gestreden. Het effect hiervan is heel goed. Het is nu te hopen dat deze ervaringen op een vergelijkbare weg als de Osdorperweg ertoe zullen leiden dat voor Oud Osdorp een vergelijkbare oplossing zo snel mogelijk zal worden ingevoerd. Dat zou betekenen dat ook in Oud Osdorp deze soap rond het veilig maken van de Osdorperweg binnen afzienbare tijd ook hier eindelijk tot een goed einde gebracht kan worden. Helaas is de werkelijkheid weerbarstiger zolang stadsdeelbestuurder Türkkol er – zoals nu weer blijkt – álles aan blijft doen om de invoering van deze maatregel zo lang mogelijk uit te stellen.

Theo Durenkamp; 20 januari 2024.

Bodembeleid zonder naar de kwaliteit van de bodem te kijken?

De gemeenteraad van Amsterdam besprak op 10 januari 2024 de Koersnota Gezonde bodem waarin de wethouder uiteenzet hoe de stad met zijn waardevolle bodem moet omgaan.

Tot grote teleurstelling van de immer oplettende vrijwilligers van Voedselpark Amsterdam kiest wethouder Reinier van Dantzig voor een eigen Amsterdams bodembeleid dat de kwaliteit van de bodem niet centraal stelt.

Wijkt Amsterdam bewust af van beleid VN en Kabinet?
Lucie Snoeker van Voedselpark Amsterdam vroeg tijdens de commissievergadering opheldering: “Staat in het voorgestelde beleid de kwaliteit van de bodem centraal óf is het gewenste gebruiksdoel van de grond het uitgangspunt? Het lijkt erop dat het College de gezondheid van de bodem niet centraal wil stellen, maar bij het bepalen van de kwaliteitsnormen voor een bepaald stuk grond liever wil uitgaan van het door het College (op termijn gewenste) gebruiksdoel van de grond. Het beleidsvoorstel van de wethouder komt niet overeen met het beleid “Water en Bodem Sturend” van het Nederlandse Kabinet en sluit niet aan bij de Duurzame Ontwikkelings-doelstellingen van de VN, zoals doel 15.”

Definitie is relevant voor Lutkemeerpolder
Snoeker: “Gaan we uit van de kwaliteit van de bodem, dan kan het niet anders of de polder wordt bestempeld als landbouwgrond. Door bij de definitie uit te gaan van bodemgebruiksdoel kan de gemeente de kwaliteit van de bodem als landbouwgrond negeren en doorgaan met het ‘verharden’ van de polder als bedrijventerrein. Als het College mede in het belang van toekomstige generaties echt een gezonde bodem wil nastreven en de kwaliteit van de leefomgeving  wil verhogen en dan kun je de Lutkemeerpolder toch niet volbouwen met distributiecentra? Hoe valt dit te rijmen?”

Waarom kiest Amsterdam voor eigen afwijkend beleid?
Zoals verwacht ondersteunden de fracties van SP en Partij voor de Dieren de visie van Voedselpark Amsterdam. De PvdA stelde vragen over het voor de troepen uitlopen van Amsterdam: “Waarom wil Amsterdam een eigen beleid en een eigen bodemgezondheidsindex? Waarom niet aansluiten bij landelijke  en internationale ontwikkelingen en normen? En wat is het effect van bodemgezondheidsindex op de gebiedsontwikkelingen in Amsterdam?” Hier komt wethouder Van Dantzig nog op terug. Over de Lutkemeerpolder kwam hij niet verder dan: “Het standpunt van het college is bekend.”

Tamar Frankfurther; 11 januari 2023.

Lees en kijk verder:
* De volledige inspreektekst van Lucie Snoeker.
* Bij insprekers en bij agendapunt 7 van de
commissievergadering van 10 januari.

Vage en incomplete bewonersbrief over Fase 2 Osdorperweg

De bewoners van de Osdorperweg ontvingen op 3 januari 2024 eindelijk de reeds voor november 2023 toegezegde bewonersbrief met de gemeentelijke plannen voor de verdere aanpak van de Osdorperweg.

Deze brief blinkt uit in nietszeggendheid, vermeldt vooral een heleboel onderwerpen níet en zorgt alleen maar voor meer vragen en een groter wantrouwen.

Vaag, onduidelijk, niets wordt benoemd
In de brief wordt bijvoorbeeld niet bevestigd dat Fase 2 van het Groot onderhoud aan de Osdorperweg in 2024 zal worden afgerond. Portefeuillehouder Nazmi Türkkol heeft dit tijdens de vergadering van stadsdeelcommissie van 19 december 2023 wel beloofd. Er staat alleen in dat “de gemeente van plan is enkele maatregelen te onderzoeken en te testen met de bedoeling deze óf mee te nemen in het nog resterende groot onderhoud van het zuidelijke deel Osdorperweg, óf direct na dit onderhoud na de dan gehouden verkeerstellingen”.

De gemeente meldt verder bezig te zijn met het maken van het ontwerp van de Osdorperweg. Dit zal – als het klaar is – worden gedeeld met de bewoners. De gemeente geeft dan ook meer informatie over de planning van diverse onderzoeken. Anders dan tijdens de vergadering beloofd maakt de brief ook niet duidelijk om wélke maatregelen het dan precies gaat.

Geen planning, geen tijdslijn
Deze brief is gedateerd op 27 december 2023. Dat is acht dagen na de heftige discussie in de stadsdeelcommissie over de niet nagekomen maatregelen. Er staat niets in over de door Türkkol toegezegde tijdslijn van het nog resterende werk. De stadsdeelbestuurder Verkeer heeft toen toegezegd dat de renovatie en de maatregelen in 2024 gerealiseerd zullen worden. Dat betekent dat de gemeente zich zal moeten houden aan een zeer strakke tijdsplanning. Het zou hierbij helpen wanneer de stadsdeelcommissie tijdens elke vergadering hierover de vinger aan de pols houdt. Een vast agendapunt wellicht?

Tamar Frankfurther; 12 januari 2024.

Erfgoed van de Week – De monumentale Margarethahoeve

Een parel in het gehavende boerderijenlint van Sloten

21 december 2023

Het dorp Sloten is een gemeentelijk monument rijker! De voormalige boerderij ‘Margarethahoeve’ aan de Sloterweg 1081 ligt in het boerderijenlint dat vanouds de Sloterweg aan beide zijden omzoomde. Dit is in het laatste decennium aanmerkelijk versnipperd geraakt door nieuwbouw. Reden te meer om de enkele boerderijen die er nog zijn te koesteren.

De Margarethahoeve, gezien in zuidwestelijke richting. Foto: C.F. Jansen (mei 1954), Beeldbank Stadsarchief Amsterdam (010118000471).

Sloterweg
De Sloterweg ten oosten van het dorp Sloten is aan het einde van de dertiende eeuw aangelegd in een ontginningsgebied en vormde sindsdien een belangrijke verbindingsroute tussen Sloten en Amsterdam. Door de ontginning van het veengebied rondom Sloten, ontstonden aan beide zijden van de weg langgerekte kavels omgeven door sloten. Op de kop van deze kavels zijn boerderijen gebouwd, waardoor een langgerekt boerderijenlint tot stand kwam. Vermogende Amsterdammers kochten kavels als belegging, of om er een hofstede of buitenplaats te stichten. Zo is de Margarethahoeve lange tijd een pachtboerderij geweest van Amsterdamse families. In de loop van de negentiende eeuw zijn echter alle buitenplaatsen verdwenen en kwamen ook op deze terreinen boerderijen.

De Sloterweg anno 1934 met aan de linkerkant de Margarethahoeve. Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam (OSIM00004002570).

In 1921 is de gemeente Sloten geannexeerd door de gemeente Amsterdam met het oog op uitbreiding van de snelgroeiende stad. Behalve bebouwing was er ook aandacht voor ‘vergroening’ in de toenemende stedelijke omgeving. Aan de Sloterweg kwam in 1927 een volkstuincomplex en zo’n 10 jaar later werd het Siegerpark, dat naast het zogenoemde Reigersbos lag, een relict van een verdwenen buitenplaats.

De linker zij- en voorgevel. Foto: Erik Swierstra; december 2023.

Van boerderij en tuinbouw naar nieuwbouw
Langzamerhand veranderde het agrarisch karakter van de omgeving van de Sloterweg. Een belangrijke wijziging in de bebouwing langs de Sloterweg vond plaats vanaf de jaren 1950. Toen kregen tuinders door de uitbreidingen van de Westelijke Tuinsteden een gebied ten noorden van de Sloterweg aangewezen als nieuw tuinbouwgebied. In de afgelopen decennia is er steeds meer nieuwbouw in de vorm van sterk verdichte zelfbouwkavels bij gekomen, die voor een belangrijk deel ten koste van de boerderijen is gegaan. De lintbebouwing is hierdoor steeds nauwer aaneengesloten geraakt en de rooilijn is steeds dichter naar de Sloterweg getrokken. Van de circa 50 boerderijen die er halverwege de vorige eeuw nog stonden, zijn er slechts een paar behouden, al hebben ze niet meer hun oorspronkelijke bestemming.

Gezicht op de boerderij met het hooihuis gezien vanaf het dorp Sloten, 1954. Foto: C.F. Jansen, Beeldbank Stadsarchief Amsterdam (010118000468).

De Margarethahoeve uit 1905
Op het eerste gezicht zou je de Margarethahoeve, ondanks de naam, niet direct herkennen als een boerderij. Het dwarsgeplaatste voorhuis oogt als een burgerwoning in de chaletstijl van rond 1900. Pas bij het naderen vanaf de dorpskern van Sloten is de stal zichtbaar die met het hoofdhuis is verbonden en blijkt het dus echt om een boerderij te gaan. Deze boerderij is in 1905 geheel nieuw gebouwd. De voorganger, een hallenhuisboerderij uit 1870, is gesloopt.

De voorgevel en rechter zijgevel waarin de tweedeling van het schuur- en stalgedeelte afleesbaar is aan de stalramen. Foto: Erik Swierstra; december 2023.

De huidige boerderij heeft een T-vormige plattegrond. Het dwarsgeplaatste woonhuis met erachter het bedrijfsgedeelte heeft elementen van de chaletstijl. Dit herken je aan de decoratieve sierspanten in de zijgevels, het inmiddels betimmerde sierspant in de topgevel en het siermetselwerk en is ook typerend voor een burgerwoning. De combinatie met een bedrijfsgedeelte was geheel nieuw aan het begin van de twintigste eeuw en straalde een zekere ambitie van de, in dit geval Amsterdamse, eigenaar uit.

Interieur van het woonhuis
Opmerkelijk is de indeling van het woonhuis. De voorgevel mist een voordeur, die onder de topgevel wordt verwacht door de symmetrische opbouw met 5 raamtraveeën. De entree tot de woning bevindt zich echter in het voorste deel van het bedrijfsgedeelte. Dat deel is opgedeeld in een schuur (wagenschuur) en de daarachter gelegen stal.

In het woonhuis zijn slechts 2 vertrekken aanwezig: een woonkamer en een opkamer boven de kelder. De trap naar de zolder en de oorspronkelijke keuken bevonden zich in de ‘wagenschuur’. Zo was tot het einde van het gebruik als boerenbedrijf in de jaren 1990 de gebruikelijke indeling van de hallenhuisboerderij hier nog steeds aanwezig, waarbij in het middendeel woon- en werkfunctie naast elkaar bestonden.

De halfhoge kelder met opkamer verwijst trouwens ook naar de boerderijfunctie. Deze kelder, die zich aan de koele kant van het huis bevindt en is voorzien van troggewelven en geglazuurde plavuizen op de vloer en tegen de muren, was bedoeld voor melkopslag.

De melkkelder met troggewelven en geglazuurde plavuizen op de vloer en tegen de muren. Foto: Monumenten en Archeologie 2023.

Het bedrijfsgedeelte van de boerderij
Achter het woonhuis heeft het bedrijfsgedeelte nog het karakter van de boerderij, alhoewel hierin tegenwoordig een kantoor is gevestigd. Nadat de laatste boer de boerderij verliet, is in het voorste gedeelte van de schuur een gang aangebracht van waaruit het woonhuis toegankelijk is. Ook is de keuken in de kamer geplaatst, zodat de woon- en bedrijfsfunctie van elkaar zijn gescheiden. In het tot kantoor verbouwde stalgedeelte geven 2 rijen stijlen of standvinken de oorspronkelijke driedeling aan. Met een voergang (deel) in het midden met plaatsen voor de koeien aan weerszijden.

Het boerenerf
Een belangrijk onderdeel van het boerderijcomplex is het erf. Omgeven door sloten is het erf vanaf de Sloterweg tegenwoordig toegankelijk via een dam. Oorspronkelijk was het erf bereikbaar via een brug die werd afgesloten door een sierhek. De boerderij ligt op enige afstand van de weg, waardoor er ruimte is voor een siertuin aan de voorzijde, een vast onderdeel bij de wat rijkere boerderijen. Op het erf stonden hier tot de jaren 1980 het hooihuis met daarachter een aantal schuren. Al deze elementen samen vormen een boerderijensemble.

Op een schilderij van de Margarethahoeve uit 1924 is deze samenhang goed herkenbaar: we zien het woonhuis in zijn oorspronkelijke uitstraling met aan de voorzijde een siertuin, opzij het hooihuis en de toegang tot het erf via een brug met sierhek.

Voorgevel van de Margarethahoeve. Foto: Monumenten en Archeologie 2023.

Zeldzaam
De Margarethahoeve is ondanks de verschraling van het omliggende erf een zeldzaam type van een T-boerderij met een burgerwoning. De enige andere boerderij aan de Sloterweg met een vergelijkbare architectuur van het voorhuis is al lang geleden gesloopt.

Dit type boerderij, een T-boerderij waarvan het woonhuis de architectuur van een burgerhuis heeft, komt in Sloten weinig voor. Slechts één boerderij aan de Sloterweg had een vergelijkbare architectuur, namelijk een nieuw woonhuis (circa 1900) met topgevel, de inmiddels gesloopte boerderij ‘Tussen Meer’.

Erfgoed van de Week
In de rubriek Erfgoed van de Week staat elke week een bijzondere archeologische vondst, vindplaats, voorwerp, monumentaal gebouw of historische plek in de stad centraal. Via de website amsterdam.nl/erfgoed delen de erfgoedexperts van Monumenten en Archeologie het erfgoed van de stad met Amsterdammers én overige geïnteresseerden.

Zie ook: www.amsterdam.nl/kunst-cultuur/monumenten/erfgoed-week/margarethahoeve/