Gemeente wil Beschermd Wonen-opvang op Ditlaar doordrukken

In de afgelopen paar maanden kreeg Sloten al het ene na het andere project – meestal strijdig met de geldende regelgeving – van de gemeente opgedrongen. Op 1 juli 2026 kwam daar nog eens een flinke portie bovenop.

De gemeente blijkt in het geheim het besluit te hebben genomen dat in november van dit jaar 39 elders al overlast gevende Amsterdammers met “psychische- of psychosociale of verslavingsproblemen” op het dorp komen wonen. Het gaat om een groep bewoners zonder kans op herstel. Het is verdrietig, maar: voor deze mensen geldt dat zij nooit meer deel zullen kunnen uitmaken van de maatschappij. Hun zorgtraject is er alleen op gericht om hun psychische en verslavingsproblemen zo goed mogelijk te managen. Het gaat om een open opvang waar deze mensen vrijelijk in en uit kunnen lopen.

Het pand aan de Ditlaar 3-75 wordt na de afronding van achterstallig groot onderhoud door de eigenaar inmiddels opgeknapt door de gemeente. Als het aan de gemeente ligt, zullen hier in de loop van november 39 zorgcliënten komen wonen. De gemeente heeft beloofd dat de toegangsdeuren aan de straat- en tuinkant van alle appartementen op de begane grond zullen worden afgesloten. Hierdoor zal iedereen bij het verlaten van het pand langs de – zo wordt beloofd – áltijd bemenste balie moeten lopen. Of dat wat uitmaakt, is de vraag. De bewoners mogen immers dag en nacht gaan en staan waar zij willen. Foto: Tamar Frankfurther.

Onder tijdsdruk verplaatsen van probleem
Dezelfde personen die straks op Sloten komen wonen, veroorzaken op de Jan Rebellocatie – bij het Dijkgraafplein – al jaren ernstige overlast. Het is daar dermate uit de hand gelopen dat “de huur van deze locatie is per 11 juli opgezegd. En daarom zijn er nu met spoed kleinschalige opvanglocaties nodig voor deze uitbehandelde cliënten. In de nieuwe locatie op Sloten kunnen volgens de gemeente 39 van de 115 cliënten van de Jan-Rebellocatie worden gehuisvest”, zo wist het goed geïnformeerde stadsdeelcommissielid Piet Boon (GBW!) op 9 juli te melden.

Hoge opkomst bij informatiebijeenkomst
Zelfs nu de zomervakantie al een week geleden is begonnen, kwamen er nog ongeveer 150 Slotenaren en Nieuw Slotenaren op 9 juli naar de gemeentelijke informatiebijeenkomst in de ontvangstruimte van de turnhal op Sportpark Sloten. Bijna alle aanwezigen zijn met name fel gekant tegen de komst van deze groep verslaafden met psychische problemen naar Sloten. De ambtenaren hadden ervoor gekozen hierover een inloopbijeenkomst te organiseren in de kleine hal. Het was hun bedoeling dat bewoners individueel langs vijf tafeltjes zouden gaan om per thema met de gemeente in gesprek te gaan, informatie te vergaren en te laten weten wat zij hiervan vinden. Deze vorm van informatievoorziening beantwoordde echter niet aan de behoeften van de Slotenaren en Nieuw Slotenaren.

“Wij willen samen hetzelfde verhaal horen”
De gemeente organiseert tegenwoordig nog maar zelden een centrale informatieve presentatie waarna iedereen elkaars vragen en de gegeven antwoorden kan horen. Mogelijk gebeurt dit uit angst voor reacties van bewoners. Op 9 juli pakten de bewoners noodgedwongen de regie over. Meteen bij binnenkomst lieten zij de aanwezige ambtenaren weten dat zij alleen gezamenlijk en niet individueel geïnformeerd wilden worden. Dat kon geen verrassing voor de gemeente zijn omdat de voorzitter van de nieuwe Werkgroep Ditlaar 3 – Monique van ’t Hek – hier al een paar keer schriftelijk om had verzocht. Zij ontving echter geen reactie. “We willen elkaars vragen horen en de antwoorden daarbij horen en niet tegen elkaar worden uitgespeeld”, aldus de Slotenaar en voormalige lid van de stadsdeelcommissie, toen zij uitlegde waarom de aanwezigen niet rond de sta tafeltjes gingen staan.

De medewerkers van de gemeente wisten even niet wat te doen, maar de kersverse stadsdeelvoorzitter Lotte Terwel pakte snel de regie. Eerst probeerde zij de aanwezigen te dwingen toch individueel informatie te vergaren. Toen Terwel merkte dat de Slotenaren voet bij stuk hielden, ging zij in een afgescheiden ruimte koortsachtig in overleg met het projectteam. Door een glazen wand sloegen de Slotenaren gade wat daar gebeurde. Na korte tijd lieten de ambtenaren weten alsnog door de knieën te gaan en de wens van de bewoners te volgen. Waarna zij hun beste beentje voor zetten en centraal – zonder microfoon – allerlei informatie hebben gedeeld. Alle aanwezigen in de bomvolle ruimte moesten dus heel stil zijn om alles goed te kunnen horen.

Ongeveer 150 omwonenden kwamen om 19.30 uur naar het sportpark en gingen – als afgesproken – in de ontvangstruimte van de turnhal in een grote kring staan. Door te weigeren zich over en rond de vijf klaargezette tafeltjes te verdelen, dwongen zij de ambtenaren de bijeenkomst centraal te houden. Zij waren overigens ook te talrijk om zich over vijf punten te verdelen…

Nadat de algemene informatie per thema was gedeeld, volgde een korte pauze . Toen stelde het projectteam voor om de volle benauwde binnenruimte te verlaten en werd de bijeenkomst buiten – beter hoorbaar – voortgezet.  Hier werden allerhande vragen van bewoners beantwoord. Afsluitend sprak Monique van ’t Hek de aanwezigen toe namens de nieuw opgerichte Werkgroep Ditlaar 3.

Verplaatsen probleem naar Dorp Sloten
De theorie en het ware geloof van de gemeente zijn dat kleinere zorglocaties met mensen met psychische- of psychosociale of verslavingsproblemen minder overlast veroorzaken. Het overgrote deel van de bij de informatiebijeenkomst aanwezige ongeveer 150 Slotenaren en Nieuw Slotenaren denkt daar anders over. En verzette zich tegen “de verplaatsing van dit probleem van woonwijk naar woonwijk in het algemeen en in het bijzonder nu naar Sloten”, zoals men duidelijk liet horen.
Los van de vraag of het wenselijk is om 39 verslaafde Amsterdammers met psychische problemen juist hier te laten wonen, weten de nieuw opgerichte ‘Werkgroep Ditlaar 3’ en de Dorpsraad dat deze opvang hier juridisch niet is toegestaan.

Gedoogconstructie om alvast te kunnen starten
Het College van Burgemeester en Wethouders heeft haast om het pand aan de Ditlaar zo snel mogelijk in gebruik te nemen. Er moet immers zo snel  mogelijk onderdak worden gevonden voor de bewoners van de inmiddels gesloten Jan Rebellocatie. Omdat een vergunningsaanvraagprocedure – zeker in dit geval – lang zal duren, is ervoor gekozen dat de gemeente maximaal een jaar gebruik mag maken van een gedoogconstructie. De gedoogbeschikking loopt tot 1 juli 2027.

Nadat de eigenaar groot onderhoud aan het pand had verricht, is de gemeente al ruim voor de datum van de gedoogbeschikking gestart met een grootscheepse verbouwing om het pand geschikt te maken voor de huisvesting van 39 verslaafden met psychische problemen. Deze handelwijze viel niet goed bij de overgrote meerderheid van de aanwezigen op 9 juli. Een bewoner daarover: “Ik mag ook niets aan mijn huis verbouwen en mijn woning alvast een andere functie geven als ik daarvoor geen vergunning heb.”
De werkgroep en de Dorpsraad gaven aan zich te gaan verzetten tegen de komst van de opvang van deze doelgroep op deze locatie. Op dit moment is nog niet bekend welke juridische stappen op welk moment genomen zullen worden. Verreweg de meeste Slotenaren en Nieuw Slotenaren staan overigens wel open voor kortstondige opvang van andere doelgroepen in dit pand.

“Gedogen moet in verband met overmacht”
De gemeente geeft aan dat “uitsluitend vanwege de bijzondere (overmacht)situatie en de wettelijke verplichting die de gemeente heeft bij de opvang van deze doelgroep” in dit geval toestemming is verleend om het gevraagde gebruik hier mogelijk te maken. Dat de gedoogverklaring wordt afgegeven wordt als volgt onderbouwd: “Los van de grote behoefte is er een urgente situatie gaande op een locatie waar momenteel een Beschermd Verblijf (BV) voor 75 cliënten en 41 herstartstudio’s voor Begeleid Thuis (BT) is gevestigd. Op deze locatie wonen zeer kwetsbare Amsterdammers met een stapeling van problematiek. Het betreft een doelgroep voor wie intensieve begeleiding noodzakelijk is om te kunnen functioneren en die een stabiele woonomgeving nodig heeft. Deze groep kwetsbare Amsterdammers dreigt op korte termijn dakloos te worden. Gelet op de betrokken belangen, zijn wij van mening dat wij de gevraagde gedoogverklaring kunnen afgeven.” Deze omschrijving van de toekomstige bewoners van het pand aan de Ditlaar heeft de zorgen van omwonenden alleen maar verder vergroot.

Tijdelijk veiligheidsregels hoge druk aardgasleiding negeren
In alle openheid geeft de gemeente ook aan te weten dat deze opvang op deze plek eigenlijk helemaal niet is toegestaan. Erkend wordt dat dit strijdig is met wat hier volgens het bestemmingsplan uit 2012 is toegestaan. Langs de Ditlaar ligt immers ondergronds de hoge druk aardgasleiding. En er zijn harde landelijke veiligheidsregels verbonden aan de functies van dit pand, dat vlakbij die leiding ligt. Deze regel ligt vast in het bestemmingsplan ‘Dorp Sloten en Ringvaartdijk Oost’, dat is vastgesteld op 19 december 2012.

Dorp Sloten met de risicocontouren hoge druk aardgasleidingen. Weergave van het plaatsgebonden risico voor de leiding W-534-39. Afbeelding afkomstig van datawebsite gemeente Amsterdam.

Paragraaf 6.4.1 van het bestemmingsplan beschrijft welke regels gelden voor de ‘externe veiligheid’. Voor ondergrondse buisleidingen waaronder hogedruk aardgasleidingen’ geldt: “Bij externe veiligheid gaat het om de gevaren die de directe omgeving loopt in het geval er iets mis mocht gaan tijdens de productie, het behandelen of het vervoer van gevaarlijke stoffen. De daaraan verbonden risico’s moeten aanvaardbaar blijven. De wetgeving rond de externe veiligheid richt zich op het beschermen van kwetsbare en beperkt kwetsbare objecten. Kwetsbaar zijn onder meer woningen, onderwijs- en gezondheidsinstellingen, en kinderopvang- en dagverblijven. Beperkt kwetsbaar zijn onder meer kantoren, winkels, horeca en parkeerterreinen.”

Als hotel: ja, maar niet als gezondheidsinstelling en ook niet voor half jaar
Indertijd is bepaald dat het nieuw te bouwen pand aan de Ditlaar alleen gebruikt mocht worden voor een ‘beperkt kwetsbare functie’. Diezelfde restrictie geldt anno 2026 onveranderd. Met andere woorden: dit pand aan de Ditlaar mag wettelijk gezien als hotel (horecavoorziening) worden gebruikt. Om te voorkomen dat het hotel als woning zou kunnen worden gebruikt, is indertijd in de vergunning opgenomen dat gasten hier maximaal een half jaar mogen verblijven. Er wordt over ‘wonen’ gesproken als mensen langer dan een half jaar op deze locatie zouden verblijven. Dat was toen ook de reden waarom de gemeente niet kon toestaan om op deze plek starterswoningen te laten bouwen, zoals de Dorpsraad in 2017 met klem verzocht.

Daarnaast mag op deze plek geen gezondheidsinstelling worden gevestigd. Ook in dat opzicht voldoet deze opvang niet aan de randvoorwaarden. Tegenwoordig is de term ‘gezondheidsinstelling’ minder gangbaar en spreekt men eerder over een ‘zorginstelling’. Ook al betreft het hier geen zorg met als doel om te herstellen en de cliënten terug te laten keren in de maatschappij; toch is ook dit een vorm van zorg. De Werkgroep Ditlaar 3 en de Dorpsraad verwachten dat de afdeling Vergunningen deze regels uit het bestemmingsplan net als acht jaar geleden zal moeten respecteren. Het is dus niet mogelijk om een vergunning te verlenen om van dit pand een Beschermd Wonen-opvanglocatie te maken. Dat is wettelijk uit veiligheidsoverwegingen onmogelijk. Zij zullen zich – gesteund door Slotenaren en Nieuw Slotenaren – inzetten om dit zo snel als mogelijk juridisch bevestigd te krijgen.

Plan B voor als Beschermd Wonen-opvang vervalt
Zoals gezegd: ook de gemeente weet drommels goed dat de benodigde vergunning vermoedelijk nooit zal worden verleend. “Als het niet zal lukken om via juridische weg deze omgevingsvergunning verleend te krijgen”, zo ontdekte Piet Boon in de stukken, “zal de gemeente deze locatie gebruiken voor opvang die wel binnen het bestaande omgevingsplan mogelijk is. Dat moet dan gebeuren binnen nu geldende de short stay-vergunning. Dan mag het dus niet gaan om een gezondheidsinstelling en zal men hier maximaal zes maanden mogen blijven wonen.”

In dit licht is het niet vreemd dat de gemeente ook al meedeelt dat het de intentie is om hoe dan ook van het pand op de Ditlaar een permanente opvanglocatie te maken. Gedacht wordt aan een langdurige huur van 5 + 5 jaar met de optie om het pand aan te schaffen. De gemeente is sinds 1 juli 2026 al de officiële huurder.

Vooral zorgen over komst uitbehandelde verslaafden met psychische problemen
Niet voor alle – maar voor veel omwonenden – geldt dat zij onder voorwaarden positiever denken over de komst van een opvang voor mensen die niet kampen met dergelijke ernstige psychische verslavingsproblematiek. Zij hoopten – net als de redactie van de Nieuwsbrief Sloten-Oud Osdorp – eind juni nog dat de gemeente hier een andersoortige opvang zou willen vestigen.
Dat hier bijvoorbeeld een kortdurende opvang voor ongedocumenteerden zou komen. Nieuw Slotenaren – die in de buurt van een soortgelijke opvang aan de Anderlechtlaan wonen – blijken weinig tot geen overlast te ervaren van hun tijdelijke buren. Zij laten weten dat deze mensen “op het erf blijven” en “zich goed gedragen omdat zij ondertussen hard hun best doen om alsnog een verblijfsstatus te verkrijgen”. De meeste omwonenden vinden het prima wanneer het pand in de toekomst bijvoorbeeld zal worden gebruikt voor kortdurende noodopvang van gezinnen die dakloos zijn geworden, vrouwen met hun kinderen die thuis gevaar lopen en van financiële daklozen.

Snuiven, spuiten en dealen in Slotense steegjes en parken
Verreweg de meeste deelnemers aan de informatiebijeenkomst op 9 juli gaven aan begrip te hebben voor het feit dat ook mensen die het erg moeilijk hebben recht hebben om ergens te wonen. Zij delen tevens hun grote angsten en zorgen over specifiek déze locatie bij het groene dorp Sloten. Omdat deze omgeving – zelfs los van het feit dat er nu al dealers actief zijn op de Slimmeweg – bijna uitnodigen om buiten zicht te gebruiken.

“Zie je het al voor je? In al die steegjes, portieken en makkelijk toegankelijke tuinen en erven op het dorp? Tuinpark Eigen Hof, de V.A.T., de Speeltuin Sloten, Natuurpark Vrije Geer en Sportpark Sloten liggen letterlijk om de hoek. Allemaal ideale plekken om uit het zicht te spuiten, slikken en te drinken of om daar af te spreken met een dealer. Ik durf dan niet meer te gaan wandelen. Laat staan dat mijn kinderen nog zelf door het dorp mogen lopen. Je weet nooit van tevoren wie je onderweg tegenkomt.”

Kindrijke en kindblije omgeving
Veel bewoners kregen het woord om hun zorgen en/of vragen te delen. Zo ook Mera (10), die bezorgd is dat ze straks haar vrijheid zal verliezen. En dat het dan niet meer veilig zal zijn – of dat het voor haar niet meer veilig zal voelen – om zonder toezicht van haar ouders (met haar vrienden) over het dorp te dwalen en verstoppertje te doen. Of om bijvoorbeeld zelfstandig naar de speeltuin te gaan en daar te spelen of een ijsje te kopen.
Wijkagent van Sloten Lennart Budding verzekerde haar en de aanwezigen dat de politie alles in het werk zal stellen om ervoor te zorgen dat daaraan niets verandert. Dat hij hierover echter niets kan beloven, maar dat hij wel toezegt dat er vaker door de politie op het dorp gepatrouilleerd zal worden. “Dat is mooi, maar of we daar nou blij moeten zijn? Maar de politie kan er niet altijd zijn en op Sloten wonen heel veel kinderen die hier tot nu toe vrij, blij en veilig buiten kunnen spelen…”, verzuchtte een teleurgestelde en bezorgde bewoner daarop.

Ervaringen andere zorglocaties voorspellen niet veel goeds
Het is niet zo dat de Slotenaren en Nieuw Slotenaren uit het niets doembeelden voorspellen om deze vorm van opvang uit hun dorpje te weren. In stadsdeel Nieuw-West zijn relatief veel van dergelijke opvanglocaties. En de recente ervaringen van waar omwonenden daar mee te kampen hebben, spreken helaas boekdelen. Ook omwonende professionals – die zelf in dit veld werken en dus een groot hart hebben voor cliënten met dergelijke problemen – zeggen hun hart vast te houden als deze opvang hier komt.

Slotenaar Monique van ’t Hek was tot maart 2026 lid van de stadsdeelcommissie en is goed op de hoogte van de overlast die vergelijkbare opvanglocaties in Nieuw-West veroorzaken: “Op het Delflandplein (Slotervaart) is al jarenlang ernstige overlast, die wordt veroorzaakt door de bewoners van HVO Querido. Ook de overlast van de afdeling Rijswijk (Poeldijkstraat) is erg groot. Daar wonen 55 mensen, die ernstig verslaafd zijn en/of ernstige psychosociale en/of psychiatrische klachten hebben. Als D66-fractie hebben we naar aanleiding van klachten met omwonenden hierover gesproken. Daarna hebben we hierover adviezen bij het stadsdeelbestuur ingediend. Hierdoor zal de afdeling Rijswijk gesloten worden en de 55 bewoners zullen komend najaar worden verdeeld over/overgeplaatst naar verschillende andere locaties. Het Delflandplein is de afgelopen week door de gemeente officieel als ‘overlastgebied’ aangewezen.”

Van ’t Hek vervolgt: “Op en rond het Dijkgraafplein (Osdorp) zijn maar liefst zeven opvanglocaties gevestigd en daar komt er binnenkort nog een bij. De ernstige overlast speelt vooral bij twee opvanglocaties. Hiervan veroorzaakt de locatie van ‘perMens’ – de organisatie die ook op Sloten de leiding krijgt – met 75 bewoners aan de Jan Rebelstraat de meeste overlast. De bewoners van deze locatie zijn ernstig verslaafd en/of hebben ernstige psychosociale en/of psychiatrische problemen. Het is nog onduidelijk of deze 75 bewoners ook verdeeld/overgeplaatst zullen worden en of ook het Dijkgraafplein tot ‘overlastgebied’ verklaard zal worden. Als deze mensen zullen worden overgeplaatst naar Sloten, zal dit slechts een verplaatsing van het probleem betekenen en geen (definitieve) oplossing.“

Tot slot deelt Van ’t Hek: “Inmiddels is ook bekend dat de ernstige overlast niet alleen wordt veroorzaakt door de bewoners zelf, maar dat ook de komst van drugdealers naar deze locaties voor de nodige problemen zorgt. Tijdens onze werkbezoeken hebben wij ⁠bovendien geconstateerd dat de toegezegde ‘24 uurs begeleiding/bewaking er niet altijd is en dat de bewoners vrij in-en uitlopen. Dit is precies wat de ergste overlast veroorzaakt.”

De gemeente bevestigt dat de opvanglocaties geen gevangenis zijn en dat men vrijelijk naar buiten mag gaan wanneer men dat zelf wil. Ondertussen draagt de gemeente vol optimisme uit ervan overtuigd te zijn dat dergelijk overlast gevend gedrag kan worden voorkomen door deze doelgroep in  deze kleinere vestiging op Sloten onder te brengen.

‘Werkgroep Ditlaar 3’ opgericht
In samenwerking met de Dorpsraad – die meteen al een zienswijze hiertegen heeft ingediend – is de ‘Werkgroep Ditlaar 3’ in het leven geroepen. Bezorgde Slotenaren en Nieuw Slotenaren nemen hierin zitting. Deze bewoners zullen – onder aanvoering van Monique van ’t Hek – het voortouw nemen met betrekking tot het:
• bedenken wat de beste strategie is aangaande de door de gemeente gewenste bestemming van het voormalige hotelpand aan de Ditlaar 3;
• initiëren van acties die het belang van omwonende Slotenaren en Nieuw Slotenaren vertegenwoordigen;
• informeren van bewoners en ondernemers via appgroepen, de Nieuwsbrief Sloten-Oud Osdorp;
• fungeren als vraagbaak en informatie beschikbaar stellen via de website slotenoudosdorp.nl. Hierover volgt later meer informatie.

De Werkgroep Ditlaar 3 is bereikbaar via de mail.

Gemeente beantwoordt lange lijst vragen
Kortom, er speelt nogal wat en bijna alle Slotenaren en Nieuw Slotenaren hebben grote zorgen over wat er met ‘hun’ dorp dreigt te gebeuren. De redactie is daarom op 8 juli afgereisd naar de Stopera en heeft aan de ambtenaren die zijn verbonden aan dit project een hele lijst vragen gesteld. Hun beantwoording treft u in een apart artikel.

Op de website slotenoudosdorp.nl zal een speciale pagina worden ingericht waarop relevante informatie (ook van de linken hieronder) zal worden geplaatst.

Tamar Frankfurther; 11 juli 2026.

Bijlagen:

* Aanvraag omgevingsvergunning Ditlaar 3-75, Van logies naar beschermd wonen. 8 juli 2026.

* Zienswijze Dorpsraad tegen voorgenomen besluit mbt Beschermd Wonen Ditlaar 3-75. 9 juli 2026.

* Besluit College van BenW voordracht Beschermd Wonen Ditlaar 3-75. 1 juli 2026.

* Besluit College van BenW Participatieplan Voorziening Beschermd Wonen Ditlaar 3-75. 23 juni 2026.

* Besluit College van BenW voordracht Beschermd Wonen Ditlaar 3-75. 1 juli 2026.

* Bewonersbrief Woonvoorziening Beschermd Wonen Ditlaar. Gemeente Amsterdam 30 juni 2026.

* Bestemmingsplan Dorp Sloten en Ringvaartdijk Oost. Stadsdeel Nieuw-West 19 december 2012.

* Projectwebsite van de gemeente Amsterdam over Beschermd Wonen Ditlaar.